Translate

8 Kasım 2012 Perşembe

gitar ile ilgili düzenleme devam ediyor

GENEL MÜZİK BİLGİSİ 

Alıntıdır... 

Müzik ( Musiki ) , "İnsanların kelimeler ile anlatamadığı duygu, düşünce ve hislerini melodik seslerle anlatma sanatıdır". Müziğin diğer bir tanımı ise "insanların kendi yapılarına uygun, yaşadığı ortama göre sesleri kullanma sanatıdır" şeklindedir.

SES : Bir cismin titreşiminden meydana gelen dalgaların hava yolu ile kulağımıza ulaşmasına denir.

SESİN DUYULMASI ( İşitme ) : İnsanlarda işitmeyi ve duymayı sağlayan organı kulaktır. Dış kulağa iletilen ses, orta kulağa intikal eder. Orta kulaktan ise iç kulağa geçerek sinirler aracılığı ile beyine ulaşır. Böylece ses beyinde canlandırılmış diğer bir deyişle duyulmuş olur.

SESİN HIZI : Sesin herhangi bir cisim veya maddeden çıktığı andan itibaren bulunduğu ortama göre belirli bir ulaşma hızı vardır. Bu konuda yapılan çalışmalara göre durgun ve ısı derecesi sıfır olan bir ortamda ses saniyede 340 metre hız yapar.

SESİN TİTREŞİM ÖZELLİKLERİ : Seslerin incelik - kalınlık dereceleri ve zamana göre titreşim özellikleri vardır. Örneğin LA sesi bir saniyede 440 titreşim gerçekleştirir. Diğer sesler de buna göre düzenlenmiştir.

MÜZİK SESLERİ : Müzik sesleri İnsan Sesleri ve Müzik Aletleri Sesleri olmak üzere ikiye ayrılır.

İnsan Sesleri : İnsan sesleri , Kadın Sesleri ve Erkek sesleri olarak iki guruba ayrılır. Ergenlik dönemine kadar sesler çocuk sesleri olarak adlandırılır..
Erkek Sesleri : Tenor (İnce), Bariton (Orta) , Bas (Kalın) olarak üçe ayrılır.
Kadın Sesleri : Soprano (İnce) , Mezzo Soprano (Orta), Alto olarak üçe ayrılır.

SES MERDİVENİ: İnsan kulağı ile duyulması imkanı olan seslerin en kalınından en incesine kadar sıralanış biçimine ses merdiveni denir. Ses Merdiveni üç bölüme ayrılır : Bunlar Kaba Bölge, Orta Bölge ve Tiz Bölgedir. 




PORTE ( DİZEK )

Beş paralel düz çizgi ve dört eşit aralıktan oluşan notaları yazmak için kullanılan şekle denir.



ANAHTAR
Portenin sol baş tarafına konulan knulduğu çizgiye kendi adını veren, seslerin adlarını, kalınlık ve inceliklerini belirten şekle denir.

Müzikte üç türlü anahtar bulunur..

SOL ANAHTARI
DO ANAHTARI
FA ANAHTARI


GAM NEDİR? :Sekiz bitişik ve komşu notanın meydana getirdigi şekle gam(dizi) denir.Gamın sekizinci notası birinci notasının tekrarıdır.
Gam Herhangi bir notayla başlayabilir ve başladigi notanın ismini alir.Do gamı.Re gamı,Mi gamı gibi. iki türlü gam vardır.

1. ÇIKICI GAM: Gam kalından inceye doğru sıralanıyorsa buna çıkıcı gam denir.
2. İNİCİ GAM: Gam inceden kalına doğru sıralanıyorsa buna inici gam denir.



NOTA PİRAMİDİ




Solfej: Notaları adları, sesler, ve süreleri ile okumaya solfej denir. Kulak terbiyesi, ritim, dikte, deşifre, kuramsal bilgiler ve çalışmaların tamamını kapsar. 

Bona: Notaları isimleri ve süreleri ile okumaya bona denir. 
NOTALARIN PORTE ÜZERİNDEKİ YERLERİ


ÖLÇÜ : Bir müzik eserinin eşit süreli bölümlerine Ölçü denir. Ölçü çizgileri porteye dikey olarak konulur. Her ölçüde ölçü rakamı kadar nota süreleri vardır.Eksik Ölçü ( Anakrus ) : Bazı eserlerde ilk ölçü çizgisinden önce gelen ölçülere verilen isimdir.

ÖLÇÜ ÇİZGİSİ:İki ölçüyü birbirinden ayıran çizgidir.

ÖLÇÜ SAYISI:Eserin ritmini belirleyen sayıdır.

SÜRE : Notaların vermiş olduğu zaman bütünlüğüne süre denir. Sesli Süre ve Sessiz Süre olmak üzere iki çeşit süre vardır.

Sesli süreler notaların seslendiriliş zamanını, sessiz süreler ise notalar arası bekleme zamanını ifade eder.

Sessiz süreler Müzikte ES işareti ile tanımlanır.

Vuruş: Ölçü vurma, zamanın sırasını ve notanın değeri kadar tınlama süresini el
hareketleri ile belirtmektir. Enstrüman çalışmalarında ayak hareketleri ile ölçü
vuruşlarını da yapabiliriz. 


Süresi en uzun olan birlik notadır ve dört vuruştur. Birlik nota her seferinde süresi ve
vuruş sayısı ikiye bölünerekten diğer değerleri oluşturur. Bu notalar süre olarak kendi
isimlerini alırlar. Örnek;2’lik nota 2 vuruştur, yani tınlama süresi 2 birim kadardır. Sayısal
olarak da 2/4 bütünün yarısıdır(Birlik nota).Birlik notadan iki tane ikilik, dört tane dörtlük,
sekiz tane sekizlik elde edilir diyebiliriz. Tersten de gidersek sekiz tane sekizlik nota bir tane
birliğe denktir.


Süre Uzunluğunda Yardımcı İşaretler

» Nokta: Yanına konduğu notayı yarı değeri kadar uzatır. Aşağıda noktalı
notaların süre uzunlukları görülmektedir.
» Çift Nokta: Bir nota veya susma işaretinin yanında iki nokta olduğu zaman
birinci nokta değerinin yarısı, ikinci nokta ise noktanın süre değerinin yarısı
kadar önüne geldiği noktanın süresini azaltır. 


Üst nokta işareti: notaların üstüne konur konulduğu notayı kesik ve sert bir şekilde icra ettirir. 
» Üçleme ( Triole ) :  Doğal bölümümü ikişerli olan bir nota değerinin, geçici olarak üç eşit parçaya bölünmesine üçleme denir. Üçleme notaların altına ya da üstüne üç
yazılır.

Senkop: İki zayıf zamanın arasına bir kuvvetli zamanın gelmesidir 

» Legato (Bağlı): Notaların birbirine bağlanarak, seslendirilmesine legato denir.
Birinci nota çalınır, iki notaya bağlanır. 

» Durgu (puandorg): Üzerlerine geldiği notayı genellikle normal uzunluklarının
iki katı uzatır. Ancak, müziksel nedenlerden dolayı yorumcuya bağlıdır.
İstenilen sürede seslendirilir. Genelde son notanın üzerinde bulunur. 


Uzatma bagi: adları ve sesleri ayni olan iki veya daha çok notanın birleşik olarak okunmasını sağlayan işarettir.

Hece bağı: ezgilerin söz kısmındaki heceleri birbirine bağlayan işarettir.

KOPUK ÇALIŞ: Kesik ve kopuk çalınacak notaların üstüne üçgen biçiminde bir işaret konulur.
Ve üzerine üçgen biçiminde nokta konulmuş notalar kesik ve kopuk kopuk çalınır.

AKSANLI NOTALAR: Bir notanın diğerinden daha kuvvetli çalınacağını gösterir.

Tekrar Isareti : Bir müzik parçasının bir bölümü veya bütünü tekrar edilecekse o kısımları tekrar yazmayıp , bir işaret ile geriye cevap verilir.Bu işaret ,Ölçü çizgisinin yanına kalın bir çizgi çekilerek ve portenin ikinci ve üçüncü aralıklarına birer nokta koyularak yapılır. Bu işarete tekrar işareti denir. (Röpriz: Genellikle başa dönüleceğini veya 2. defa görüldüğü yerden 1. defa görüldüğü yere dönüleceğini anlatır.)

Senyö : Bir müzik eserinde ikinci defa konulduğu yerden , birinci defa konulduğu yere dönüleceğini ve SON yazlan yerde bitirileceğini belirtir.

Dolap : Bir müzik parçasında , bir bölümün tekrar edilmesi istenir , fakat tekrar edilecek bölümün sonunda veya sonuna doğru bir değişiklik de yapılmış olabilir. Değişiklik yapılan bölüm yazılır ve önüne çalınacak bölümün üstüne (1) , ikinci bölümün üstüne de (2) yazlır.

Normal calista önce 1 yazılı bölüm çalınır , tekrarında ise 1 yazılı bölüm atlanır ve 2 yazılı bölüm çalınır. Porte üzerinde 1. ve 2. defa çalınacak bölümler çizilerek gösterilir. Bu işarete dolap adi verilir.


 Bir önceki ölçünün tekrar edileceğini gösterir.


 4/4 `lük Ölçü anlamına gelir.


Akolat: İki farklı partinin(satırın) birleştirilmesine, çift satır oluşturmaya yarayan bağa akolat denir. Akolat en çok piyano notasında kullanılmaktadır.


SEBARE ( CEBARE ): Ölçüde bulunan notalar yarı değeri kadar okunur.

DONANIM Anahtarın önüne konulan değiştirici işaretler ve ölçü rakamlarının bulunduğu
bölgeye donanım denir.


basit ritmler


Ritm : Müziğin en önemli gereklerinden biridir.Her ne kadar serbest eserler,şarkılar varsa da müziğin çoğunluğu ritm üzerine kuruludur.Peki basit olarak ritm nasıl kullanılır ve ne anlama gelir.En basit şekliyle ;birbiri ardına eşit aralıklı,düzenlerle sıralanan vuruşlara ritm denir..
Ritmler Basit ve Bileşik olarak ikiye ayrılır.Bizim sitemizde işleyeceğimiz konular basit ritmlere sahiptir.
BASİT RİTMLER : 
2/4 , 3/4 , 4/4 (C) şeklinde gösterilirler..
BİLEŞİK RİTMLER :
Basit Ritmlerin birbirine eklenmesiyle oluşurlar.Örnek olarak:
5/8 , 6/8 , 7/8 , 8/8 , 9/8 vb..


GÜRLÜK TERİMLERİ



HIZ TERİMLERİ

ARALIK : İki nota arasındaki mesafeye yani ses farkına denir. 

TAM SES : İki bitişik notanın veya derecenin gösterdiği aralığa Tam Ses denir. Bu notaların gösterdiği küçük aralıklara da Yarım Ses denir 



T= Tam ses mesafe. Gitarda iki perdelik mesafedir.
Y=Yarım ses mesafe. Gitarda bir perdelik mesafedir.

KOMA : İki tam ses arasındaki dokuz küçük sesin her birine verilen isimdir.





DERECE : Perde anlamına gelen bir terimdir. Seslerin arasındaki farka (ses farkına) derece denir.

Türk Müziğinde perdelerin nota isimlerinin yanı sıra özel isimleri de vardır. Örneğin LA sesi Dügah olarak bilinir, RE sesi Neva , KABA RE ise Yegah olarak adlandırılır.



GÜÇLÜ PERDE 
: Türk müziğinde makamların dizilerinde dörtlü ve beşlilerin birleştiği ses güçlü perde veya güçlü ses denmektedir.



DİZİ TÜRLERİ : Nota veya derecelerin porte üzerinde diziliş şeklidir. Üç ayrı türü vardır. Bunlar :

A ) DİATONİK TÜR

B ) ANORMONİK TÜR

C ) KROMATİK TÜR ? dür.



POLİFONİK : Çok sesli müziğe verilen isimdir.



AKOR : Birden fazla sesin aynı anda çıkarılmasına denir.



DİZİ VE DERECELERİ

Diziler bir sıra halinde yazılırlar. Bu sıralamada dizinin her bir notası için derece
adı kullanılır.

Örneğin DO Dizisi



TAM VE YARIM SESLER KOMA 


DO dizisinde tam ve yarım sesler: DO dizisinin birinci derecesi DO ile ikinci derecesi
RE arası tam ses. İkinci derecesi RE ile üçüncü derecesi Mİ arası tam ses. Üçüncü
derecesi Mİ ile dördüncü derecesi FA arası yarım ses. Dördüncü derecesi Fa ile
beşinci derecesi SOL arası tam ses. Beşinci derecesi SOL ile altıncı derecesi LA arası
tam ses. Altıncı derecesi LA ile yedinci derecesi Sİ arası tam ses. Yedinci derecesi Sİ
ile sekizinci derecesi DO arası yarım sestir. Toplam iki tam bir yarım üç tam bir yarım
sestir.





DO DİATONİK DİZİ

Diatonik dizi arıza almaz seyir natureldir
DO KROMATİK DİZİ

Diyezle inen bemolle çıkan diziye kromatik dizi denir


TÜR

Derecelerin diziliş şekline tür denir.
1: Diatonik tür
2: Kromatik tür
3: Anarmonik tür


DİATONİK YARIM SESLER

[
B]İsimleri ayrı olan iki nota arasındaki yarım sese diatonik yarım ses denir.[/b]



KROMATİK YARIM 

İsimleri aynı olan iki nota arasındaki yarım sese kromatik yarım ses deni




ANARMONİK DİZİ
İsimleri değişik fakat aynı sesi çıkaran notalara anarmonik dizi denir.



DİZİ DERECELERİNİN ADLARI



DİYEZ VE BEMOLLERİN SIRALANIŞI


DO DİZİSİ




FA DİZİSİ



SOL DİZİSİ



MODLAR


Diatonik dizilerin değişik şekillerde kurulmasına mod denir.
İki tür mod vardır majör mod minör mod.


MAJÖR VE MİNÖR MODLAR

Beş tam ve iki yarım sesten meydana gelen diziye majör mod denir. Bir majör mod un
üçüncü ve altıncı derecelerinin kromatik yarımşar ses kalınlaştırılması ile oluşan
diziye ise minör mod denir. Bir majör ve minör dizilerinin ana sesleri ayrı olmakla
birlikte aynı sesleri taşıyorlarsa ve değiştirici işaretleride aynıysa bu iki diziye ilgili
dizi denir.Örneğin. DO Majör LA Minör dizisi gbi. Burada DO majör dizisi LA
minör dizisinin ilgili dizisidir. LA minör diziside DO majör dizisinin ilgili dizisidir.
Her majör dizi kendi ilgili minör dizisinin Bir küçük üçlü yukarısındadır.
Her minör dizi kendi ilgili majör dizisinin bir küçük üçlü aşağısındadır.




DO MAJÖR



LA MİNÖR DİZİSİ



ARMONİK LA MİNÖR DİZİSİ



MELODİK LA MİNÖR DİZİSİ



Majör bir gamdaki arızaları ve gamın aldığı sesleri bulabilmek için, iki tane yöntem vardır. Bunlardan birincisi gamın seslerini iki tam bir yarım üç tam bir yarım aralıklarına uydurmaktır. Ancak, bu yöntem pratik değildir. Majör ve minör gamların arızalarını bulmak için 5’li çember yöntemi kullanılır. Bu yönteme 5’li çember denmesinin nedeni tam 5’li aralıklarla ilerlemesidir. 

5’li Çember:


5’li çember Do majörden başlayıp saat yönünde tam 5’li aralık tizleşerek (Do, Sol, Re, La, Mi...) elde edilir.

Do majör gamı hiçbir arıza (diyez ya da bemol) almaz.



MUZIKTE TONLAR


Bir resmin ana malzemesi renkler ise muzigin renkleri de tonlardir. Her bir tonun ayri bir rengi ve ifade ozelligi vardir.


Tonalite ikiye ayrilir: Major Tonlar / minor tonlar.


Notalarin belirli bir sirayla dizilmesine GAM denir. Gamlar, tonlarin listeleridir (Su ton, su su su seslerden olusur gibi...)


Yalnizca tonal muzikte degil, makamsal yapidaki modal muzikte ve atonal modern muzikte de gamlar vardir. Cunku her turlu muzigi olusturan, o muzigin notalarinin bagli bulundugu ses dizileridir.


- atonal muzik yirminci yuzyilin baslarinda ortaya cikmis her hangi bir tona bagli olmadan yazilan muzik turudur. Tonalitenin ortadan kalkisiyla da Modern Muzik donemi baslamistir.


- Modal muzik ise muzigin baslangici olar, makamlardan olusan muzik turudur. Bu makamlar cok genis kapsamlidir. Modern muzikte de kullanilirlar. Kilise muziginden caz muzigine kadar uzanirlar. Ayrica iclerindeki bazi makamlarda klasik muzikte kullandigimiz Major ve ninor tonlar da mevcuttur.]

Tonlarin olusmasinda onemli olan Major gamin dizilis kuralidir. Cunku minor tonlar Major tonlardan turemislerdir.

Bu dizilis yarim seslerle tam seslerin yan yana gelis kuralidir. Yani kac tane yarim sesin yanina kac tane tam ses koyarsak Major gami olustururuz ?


tane tam sesin yanina 1 yarim ses, 3 tam ses ve 1 yarim ses daha koyarsak Major gami ollusturmus oluriiz.


Bu kurali uygulayarak her bir notadan bir Major gam elde edebiliriz.

Ancak bir gam dizisinde onemli olan, notalari siralarken daima bir sonraki nota adinin kullanilmasi ve ayni nota adinin iki kez tekrar edilmemesidir.

Yani, nota sirasi Do.re,mi,fa,sol,la,si,do'dur. Bu siraya la'dan baslarsak la,si,do,re,mi,fa,sol,la olur. Simdi biz bu Major gam formulunu fa notasindan baslayarak uygulayalim.

Fa,sol,la,sib,do,re,mi,fa. (Eger burada sib yerine la# dersek nota adini tekrar etmis ve si'yi kullanmadan direk do'ya gecmis oluruz, yani sira bozulur.)

Simdi ayni formulu bu sefer solden itibaren uygulayalim:

Sol,la,si,do,re,mi,fa#,sol . Bu sefer de solb yerine fa# kullandik. Aksi takdirde sira bozulurdu.

Goruldugu gibi bir gamda bemol diger gamda da diyez kullanmis olduk. Demek ki bazi gamlarda diyez bazilarinda ise bemol kullaniyormusuz.

iste bu yuzden gamlari da ikiye ayirarak inceliyoruz:

- Diyezli Gamlar
- Bemollu Gamlar

Biz simdi her sesin uzerine 2 tam bir yarim, uc tam bir yarim kurmakla ugrasmayacagiz onlari kurulmus halleri ile ogrenecegiz.

Diyez veya bemolun ortak adina ariza denir. Biraz once sol'den baslayarak kurdugumuz Sol Major gaminda bir tek ariza vardi o da fa diyez. Simdi anlatacagim sey bemollu veya diyezli gamlarin neye gore siralandigi:

Cevap: Ariza sayisina gore. Yani: Tek diyezli Major gam

iki diyezli Major gam

Uc diyezli Major gam vs.


Veya:
Tek bemollu Major gam

iki bemollu Major gam

Uc bemollu Major gam vs. gibi.
Tonlari siralarken kullanacagimiz bu yontemde bemoleri veya diyezleri kafamiza gore siralayamiyoruz. Ornegin uc diyezli Major gam La Major ise ve bunun diyezleri fa diyez,do diyez,sol diyezse biz bunu fa diyez,sol diyez,do diyez diye soyleyemeyiz.

Cunku bemollerin ve diyezlerin belirli bir sirasi vardir ve bu sira tonlarin kucukten buyuge ariza sayilarinin siralanmasindan olusmustur.

Diyezlerin sirasi: fa do sol re la mi si
Bemollerin sirasi: si mi la re sol do fa

(Yani birbirlerinin tersi)

Simdi bu ogrendiklerimize gore butun Major tonlari yazabiliriz.


Diyezli Tonlar:

Tek diyezli Major gam SOL MAJOR (FA#)
2 diyezli Major gam RE MAJOR (FA# DO#)
3 diyezli Major gam LA MAJOR (FA# DO# SOL#)
3 diyezli Major gam Mi MAJOR (FA# DO# SOL# RE#)
5 diyezli Major gam Si MAJOR (FA# D0# SOL# RE# LA#)
6 Diyezli Major gam FA Diyez MAJOR (FA# D0# SOL# RE# LA# Mi#)


BEMOLLU TONLAR:
Tek bemollu Major gam Fa MAJOR (Sib)
iki bemollu Major gam Sib MAJOR (Sib Mib)
Uc bemollu Major gam Mib MAJOR (Sib Mib Lab)
Dort bemollu Major gam Lab MAJOR (Sib Mib Lab Reb)
Bes bemollu Major gam Reb MAJOR (Sib Mib Lab Reb Solb)
Alti bemollu Major gam SOLb MAJOR (Sib Mib Lab Reb Solb Dob)


Goruldugu gibi listelerin ikisinde de DO MAJOR yoktur. Cunku D0 MAJOR kurulusu itibariyle icerisinde hic bir ariza barindirmayan tek Major gamdir.

Bir parca eger Mib MAJOR ise o parcanin her satirinin basinda Sib Mib ve Lab arizalari vardir. Iste bir parcanin tonunu da oradan anlariz.

Peki bu parcanin tonunu bulma islemi nasil olur?
Eger tek,diyezli,tek bemollu veya iki diyezli, iki bemollu,sirasinii cok iyi ezberlemissek hemen buluruz.

Bunun disinda bir yontem daha vardir:

Diyezli tonlarda porte basindaki en son diyezin yarim ses ustu bize MAJOR TONALITENIN ADINI VERIR. Yani portenin basinda bes tane diyez var bunlar fa# do# sol# re# la#, en son diyez la# olduguna gore la#'in yarim ses ustu si'dir. Demek ki parcanin tonu da Si MAJOR'dur (Yada ilgili minorudur ancak bu konu ile ilgili bilgileri yazinin ilerleyen kisimlarinda aciklayacagim).

Bu yontem bemollu tonlarda farklidir. Mesela bir parcanin basinda dort bemol var bunlar da sib mib lab reb bu sefer sondan bir onceki bemol bize Major tonun kendisini verir. Burada sondan bir onceki bemol lab olduguna gore parcanin tonu da Lab MAJOR olur. Bir tek Fa Major'u bu yontemle bulamayiz cunku tek bemollu Major gamdir. Sondan ikinci diye bir olay olmayacagina gore tek bemollu Major gam FA MAJOR diye ezberlemek en iyisidir.



GELELIM minor tonlara:

Her minor ton bir Major tonun akrabasidir. Dolayisiyla her Major tonun da bir ilgili minoru vardir.

Buna gore her Major gami VI. sesinden baslatip bir oktav cikarsak o gamin ilgili minorunu calmis oluruz.

Ancak minor gamlar uce ayrilir:

- Dogal minor
- Armonik minor
- Melodik minor

-Yukarida VI. sesten baslayarak yaptigimiz ornekte olusturdugumuz gam dogal minor'dur. Armonik veya melodik minorleri olusturmak cok kolaydir. Armonik minorde gamin VII. sesi yarim ses tizlesir.

Melodik minorde de VI. ve VII. sesleri yarim ses tizlesir. Ancak melodik minor, dogal minor olarak geriye doner. Dogal minor teorik bir yapidir. Genelde kullanilmaz, en gecerli olani armonik minordur

MODÜLASYON
Bir dizi veya tondan bir diğer dizi veya tona geçmeye modülasyon denir.
Modülasyon yapılması için değiştirici işaretlerden yararlanılır



ARALIK İNTERVALLE ( İNTERWALL )

İki nota arasındaki ses açıklığına aralık denir. Aralıklar isimlerini bir ölçü
içerisindeki derece sayılarına göre alırlar. Aralık en az iki notadan sesten başlar


İKİLİ ARALIĞI




ÜÇLÜ ARALIĞI



ÇIKICI ARALIK




İNİCİ ARALIK





ARMONİK ARALIK


Notaları aynı anda çalınan aralığa armonik



ÇEVİRME

Bir aralığı oluşturan notaları alttaki notayı üste almaya veya üsteki notayı alta almaya
çevirme denir. Alttaki nota üste alınırsa buna üst çevirim denir. üsteki notada
alta alınırsa bunada alt çevirim denir.




OKTAV

İki seste aynı fakat biri pes biri tiz bu iki sesten sese oktav denir. pesten tize tizden
pes e doğru sekiz nota vardır. Ve buna dizi denir. Örneğin kalın do dan ince do ya 




AKOR ARPEJ

Notaların melodik olarak arka arkaya çalınmasına arpej denir. Akor enaz üç sesin bir
anda çalınmasına veya seslerin bir düzen içinde üst üste getirilmesine akor denir.
Akor üç sesten oluşmuşsa buna üç sesli akor denir. Ayrıca akoru oluşturan aralıkların
niteliklerine göre akorlarda majör akor minör akor eksik akor gibi isimler alır


METRONOM

Metronom bir kutu içine konulmuş saat makinesi hareketi sağlayan salıngaçtan yapılmış
bir alettir. Salıngaçın üzerine hareketi yavaşlatmaya veya hızlandırmaya yarayan bir
ağırlık konmuştur. Bu ağırlık salıngaç üzerinden hareket ettirilir. Salıngaçın arka tarafında
rakamlı bir cetvel vardır..Buna taksimat cetveli denir. Metronomu besteciler bir eserin
nekadar süretli nekadar yavaş icra edileceğini belirtmek için kullanır. 

TRANSPOZE AKTARMA:Bir müzik eserinin yazılı olduğu ses tonundan başka bir ses tonuna aktarılmasına
transpoze denir.

LA KARARLI ASIL ESER






RE KARARA AKTARILMIŞ ESER TRANSPOZE ŞEKLİ


Batı Müziği Ses Sistemi "Tampere Sistem"

Bu müzik sisteminde bir tam ses aralığı eşit iki parçaya bölünmektedir. Nedir bu tam ses? Yanyana duran iki sesin birbiri arasındaki frekans uzaklığı bize, o aralığın uzak yani tam veya yakın yani yarım aralık olduğunu gösterir. Bundan yola çıkarak seslerin gerçek frekans değerlerini vermek yerine şöyle bir örnekleme yapacağım.
İlk örnek ses aralığımız DO-RE aralığı olsun. Tam seslik aralığı 100, Yarım seslik aralığı da 50 birim farklılık olarak varsayarsak;
DO sesinin frekans değerini 100 RE sesinin frekans değerinide 200 olarak kabul edelim.
Bu yaklaşım ile görülmektedir ki; DO-RE ses aralığı TAM aralıktır.

Tampere Sistemdeki Doğal Aralıklar şu şekilde sıralanırlar.
DO-RE = TAM (geniş-uzak aralık)
RE-Mi = TAM (geniş-uzak aralık)
Mi-FA = YARIM (dar-yakın aralık)
FA-SOL = TAM (geniş-uzak aralık)
SOL-LA = TAM (geniş-uzak aralık)
LA-Si = TAM (geniş-uzak aralık)
Si-DO = YARIM (dar-yakın aralık

Bunlara ek olarak Ses Değiştiriciler diye adlandırdığımız işaretlerden bahsetmemiz gerekecek.
Diyez (#) : Diyez, uyguladığımız sesi yarım ses tizleştiren (incelten) işarettir.
Bemol (b) : Bemol, uyguladığımız sesi yarım ses pesleştiren (kalın) işarettir.
Çift Diyez ( X ) : Sesi bir tam ses tizleştiren işarettir.
Çift Bemol ( bb ) : Sesi bir tam ses pesleştiren işarettir.
Naturel : Bunlardan herhangi biri ile yeri değiştirilen sesi eski haline (doğal yerine) döndüren notadır.
Şimdi bütün bu gereksiz (!) bilgileri neden öğrendiğimiz konusuna geçelim.
Armonide karşımıza çıkan dizilerden en bilinenleri Majör ve Minör dizilerdir. Olayı daha fazla karmaşıklaştırmadan şunları söylemeliyim.
Majör Dizi : 3Tam + 1Yarım + 2Tam + 1Yarım aralıktan meydana gelen dizidir.
Minör Dizi : 2Tam + 1Yarım + 3Tam + 1Yarım + 2Tam aralıktan meydana gelen dizidir.
Not : Tam aralıklar ayrı ayrı hesaplanmalıdırlar. Örn : 3Tam=1T+1T+1T gibi
Akor : Belirli kurallar çerçevesinde tınlatılan en az 3 sesin oluşturduğu kümeye verilen isimdir. Majör ve minör akorlar haricinde Dim, Sus vs. gibi isimlendirilen akorlarda vardır.
Temel Akorlar (1-3-5) : 3 sesten meydana gelirler. İlk ses dizinin 1. sesi, ikinci ses dizinin 3. sesi, üçüncü ses ise dizinin 5. sesidir.Birinci Çevirim Akorlar (1-3-6) : İlk ses dizinin 3. sesi, ikinci ses dizinin 5. sesi, üçüncü ses dizinin 8. sesidir.
Örnek : ; ; DO RE Mi FA SOL LA Si DO
İkinci Çevirim Akorlar (1-4-6) : İlk ses dizinin 5. sesi, ikinci ses dizinin 8. sesi, üçüncü ses dizinin 3. sesidir.
Örnek : DO RE Mi FA SOL LA Si DO RE Mi

Yukarıda bahsettiğimiz Temel ve Çevirim akorlar Minör Akorlar için de aynen geçerlidir. Ben sadece örnek teşkil etmesi bakımından Majör bir dizi üzerinde çalıştım.

Tampere sisteminde (batı müziği nota ve aralık sistemi) arızalar (bemol ve diyezler) belirli bir sırayla yerleşirler. Yani atıyorum bir parçanın donanımında ( donanım; parçanın ritm şifresinin önünde bulunan anahtar ve arızaların yazıldığı bölüm. yani 2 4 lük felan yazar ya onun önündeki bölüm) sol diyezi yazabilmeniz için diyez sıralamasında sol diyezin önünde yer alan tüm diyezleride yazmanız gerekir. ( diyez sırası; fa-do-sol-re-la-mi-si) Yani sol diyezi donanıma yazabilmeniz için fa ve do diyezleride yazmak zorundasınız. Yada la diyezi yazabilmeniz için fa-do-sol-re diyezleri de yazmak zorundasınız. Yani ton la diyezi donanımda istiyorsa bu söylediğimi yapmak zorundasınız. Bir tercih değil zorunluluk. Diyez sırası yukarıda yazdığım gibidir ve sabittir. Dünyanın her yerinde bu sırayla bilinir. Değiştirilemez. Bemol sırasıda diyez sırasının tam tersidir. (si-mi-la-re-sol-do-fa) Sİ MİT Çİ LE RE SON DE FA şifrelemesiyle ezberlemenizi tavsiye ederim. Bilmeniz gereken bir başka şey de şudur arkadaşlar. Var sayalım Tabiatta doğal olarak bulunan ve hiç arıza almayan bir ton olan la minör tonunda bir parça çalıyoruz. Doğal olarak donanımda arıza yok ama parça içine tutmuşlar sol diyez koymuşlar. Bu nasıl olacak şimdi? hani la minörde arıza olamazdı? Yada bu adam diyez sırasında belirtilen sırada olması gereken fa ve do diyezleri neden koymamış? Cevap; yukarıda bahsedilen diyez sırası eğer donanıma yazılacaksa uygulanır. Parça içinde geçici olarak arızalar olabilir. Bu yanlış değildir. Zaten yerleştirilen arıza ölçü bitinceye kadar geçerlidir. Diğer ölçüye geçildiğinde ses eski haline dönmüş kabul edilir, arızanın devam etmesini isterseniz yeni ölçüye yeniden arızayı yzmanız gerekir. Eğer ölçü içinde arıza bir defa kullanılıp ölçü bitmeden aynı sesi arızasız haliyle çalmanız gerekiyorsa naturel işareti yardımıyla notayı eski frekansına kavuşturabilirsiniz...











Hiç yorum yok: